Jak widzą pszczoły i ile mają oczu

Pszczoły należą do najbardziej niezwykłych owadów na świecie – nie tylko ze względu na swoją kluczową rolę w zbieraniu pyłku i zapylaniu, ale również dzięki swoim wyjątkowym zdolnościom wzrokowym. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak widzą pszczoły? W tym artykule dowiesz się, jak działa system wzrokowy pszczoły, ile oczu ma pszczoła, do czego one służą i jak wpływają na jej codzienne zachowanie.

Ile oczu mają pszczoły?

Zacznijmy od mało znanego faktu: pszczoły mają pięć oczu. Ich rozmieszczenie na głowie ma kluczowe znaczenie dla postrzegania otoczenia.

Dwa z nich to oczy złożone – duże, umieszczone po bokach głowy. Składają się z tysięcy jednostek optycznych zwanych ommatidiami i pozwalają dostrzegać kształty, ruch oraz kolory.

Pozostałe trzy to oczy proste, znane również jako przyoczka (ocelli). Znajdują się one na szczycie głowy i są wrażliwe na światło i ruch. Nie tworzą wyraźnych obrazów, ale umożliwiają orientację dzięki spolaryzowanemu światłu słonecznemu – nawet przy zachmurzeniu.

Budowa oka pszczoły

Budowa oczu pszczoły jest niezwykle złożona. Oczy złożone są przystosowane do widzenia na krótkie odległości i szybkiego wykrywania ruchu – to cechy niezbędne do unikania drapieżników lub przeszkód w locie. Ommatidia działają jak piksele, tworząc obraz fragmentaryczny, ale bardzo wrażliwy na zmiany.

Pole widzenia pszczoły jest niemal całkowite – dzięki położeniu oczu po bokach głowy widzi ona praktycznie wszystko wokół siebie, z wyjątkiem niewielkiego obszaru z tyłu.

Jak zbudowana jest pszczoła

Aby lepiej zrozumieć działanie wzroku pszczoły, warto poznać jej budowę. Ciało pszczoły składa się z trzech głównych części: głowy, tułowia i odwłoka. Na głowie znajdują się oczy, czułki i aparat gębowy, który jest niezbędny do pobierania pokarmu i komunikacji.

W aparacie gębowym znajduje się ligula – długi, elastyczny języczek, którym pszczoła wysysa nektar i pyłek z kwiatów. Tylna para nóg wyposażona jest w specjalne koszyczki do zbierania pyłku, zwane corbiculae.

Pszczoły widzą światło ultrafioletowe

Jedną z najbardziej zdumiewających cech wzroku pszczół jest ich zdolność do widzenia światła spolaryzowanego i ultrafioletowego. Podczas gdy ludzie widzą tylko część widzialnego spektrum (czerwony, zielony, niebieski), pszczoły widzą niebieski, zielony i ultrafioletowy.

Dzięki temu potrafią rozróżniać wzory na kwiatach, które wskazują na obecność nektaru i pyłku – wzory niewidoczne dla ludzkiego oka. Tak właśnie pszczoły zbieraczki wybierają najbogatsze w zasoby kwiaty.

Królowa pszczół i inne pszczoły

W świecie pszczół każdy członek kolonii ma swoją określoną rolę. Królowa pszczół to jedyny płodny osobnik, którego zadaniem jest składanie jaj. Główną siłę roboczą ula stanowią robotnice, które wykonują różne prace w zależności od wieku – od sprzątania ula, przez produkcję mleczka pszczelego, po obronę kolonii.

Po osiągnięciu dojrzałości robotnice stają się pszczołami zbieraczkami, wyspecjalizowanymi w zbieraniu pyłku i nektaru. To właśnie one w pełni wykorzystują możliwości swojego układu wzrokowego, aby odnaleźć się w krajobrazie kwiatowym i wrócić do ula z zapasami.

Wykorzystanie oczu w codziennym życiu

Oczy pszczoły nie służą jedynie do znajdowania pożywienia. Odgrywają również kluczową rolę w komunikacji. Pszczoły zbieraczki, na przykład, wykonują taniec pszczoły, aby wskazać towarzyszkom lokalizację źródła pokarmu. Ten system orientacji opiera się na precyzyjnym odbiorze światła spolaryzowanego, które działa niczym naturalny kompas.

Dodatkowo, boczne położenie oczu pozwala pszczołom obserwować otoczenie w locie. Są bardzo czułe na nawet najmniejszy ruch – dzięki temu szybko reagują w sytuacjach zagrożenia.

Różnice między ludźmi a pszczołami

W porównaniu ze wzrokiem człowieka, wzrok pszczoły różni się znacząco. Ludzie widzą wyraźnie w ograniczonym zakresie, podczas gdy pszczoły widzą mniej ostro, ale w znacznie szerszym polu. Dzięki światłu spolaryzowanemu potrafią nawigować z dużą precyzją, nawet gdy słońce jest za chmurami.

Chociaż nie widzą koloru czerwonego, ich zdolność do postrzegania ultrafioletu to rekompensuje. Kwiaty ewoluowały w taki sposób, by wysyłać sygnały wizualne właśnie w tym zakresie fal, co ułatwia pszczołom pracę.

Dlaczego warto znać te szczegóły?

Zrozumienie budowy pszczół, liczby ich oczu i sposobu widzenia jest istotne nie tylko z naukowej ciekawości, ale także ze względu na potrzebę ich ochrony.

Bez pszczół całe ekosystemy mogłyby się załamać. Ich skuteczność w zbieraniu pyłku i zapylaniu zapewnia przetrwanie tysięcy gatunków roślin oraz równowagę w produkcji żywności.

Podsumowanie

Podsumowując, pszczoły to niezwykłe stworzenia wyposażone w unikalny układ wzrokowy, przystosowany do ich złożonego trybu życia. Mają pięć oczu – dwa złożone i trzy proste – zdolne do postrzegania światła spolaryzowanego i ultrafioletowego. Są to narzędzia kluczowe dla ich przetrwania i dla dobra naszej planety.

W Apicoltura Laterza jesteśmy zaangażowani w ochronę i promowanie tych niesamowitych stworzeń, wspierając pszczelarstwo pełne szacunku, zrównoważone i dbające o bioróżnorodność.